Zgłoś nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej (produkty rolne i spożywcze)

Jak zgłosić zawiadomienie?

1. Do jakiej instytucji należy złożyć zawiadomienie w sprawie podejrzenia nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej?
Pisemne zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową należy zgłosić do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Departamentu Przewagi Kontraktowej (pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa). Zawiadomienie można złożyć również drogą elektroniczną na elektroniczną skrzynkę podawczą UOKiK.

Art. 15 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

2. Co powinno zawierać takie zawiadomienie?
Zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową powinno zawierać:

  • wskazanie podmiotu, któremu jest zarzucane stosowanie nieuczciwej praktyki;
  • opis stanu faktycznego będącego podstawą zawiadomienia;
  • uprawdopodobnienie naruszenia przepisów ustawy;
  • zakres informacji niepodlegających ujawnieniu w toku postępowania;
  • dane identyfikujące zgłaszającego zawiadomienie (imię i nazwisko albo nazwa oraz adres).

Do zawiadomienia należy dołączyć wszelkie dokumenty, które mogą stanowić dowód naruszenia przepisów.

Art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

3. Kto może złożyć zawiadomienie w tej sprawie?
Pisemne zawiadomienie może złożyć każdy kto posiada informacje o stosowaniu wobec podmiotów dostarczających bądź nabywających produkty rolno-spożywcze praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową.

Art. 15 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

4. Czy ujawniana jest tożsamość przedsiębiorcy składającego zawiadomienie?
Dane zgłaszającego zawiadomienie, dostawcy lub nabywcy, dotkniętego praktyką nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową oraz treść zawiadomienia nie podlegają ujawnieniu na żadnym etapie postępowania oraz po jego zakończeniu. Nawet w przypadku gdy przekazane informacje zostaną wykorzystane w ramach konkretnego postępowania, zawiadomienie nie zostanie włączone do akt tego postępowania. W związku z tym podmiot podejrzewany o stosowanie nieuczciwej praktyki nie będzie miał do niego wglądu. Zatem tożsamość zawiadamiającego nie jest ujawniana przez UOKiK. Może to nastąpić tylko w przypadku, gdy zgłaszający zawiadomienie dobrowolnie wyrazi pisemną zgodę na ujawnienie jego danych.

Należy jednak mieć na uwadze, że stwierdzenie stosowania tego rodzaju praktyk wymaga oceny relacji dwustronnych podejrzanego podmiotu oraz jego kontrahentów. Oznacza to, że w ewentualnej decyzji wydanej w sprawie będzie wskazany krąg podmiotów, wobec których doszło do stosowania zakazanych praktyk, a wśród nich może znajdować się również podmiot zawiadamiający. Co jednak kluczowe, jego tożsamość może być ujawniona jako tożsamość przedsiębiorcy poszkodowanego, a nie zawiadamiającego.

Art. 15 ust. 5 i 6 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

5. Jak będą chronione dane zawiadamiającego na etapie prowadzonego postępowania?
Postępowanie w sprawach praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową wszczyna się z urzędu, co daje ochronę danych składającego zawiadomienie.

Co ważne, pracownicy UOKiK są obowiązani do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa oraz innych informacji chronionych na podstawie odrębnych przepisów, o których powzięli wiadomość w toku postępowania. Obowiązek ten obejmuje nie tylko informacje stanowiące materiał dowodowy konkretnego postępowania, lecz także wszelkie uzyskane dane niezależnie od tego, czy umożliwią one wszczęcie postępowania czy też nie. Bez znaczenia pozostaje to w jakim trybie informacje zostały udostępnione Urzędowi (np. przekazane przez przedsiębiorcę w formie zawiadomienia na żądanie lub prośbę UOKiK, czy też w toku kontroli).

Należy jednak mieć na uwadze, że obowiązku ochrony tajemnicy nie stosuje się do informacji:

  • powszechnie dostępnych,
  • o wszczęciu postępowania,
  • o wydaniu decyzji kończących postępowanie i ich ustaleniach.

Za informacje powszechnie dostępne uznaje się takie, co do których przedsiębiorca nie podjął niezbędnych działań w celu zachowania ich poufności (będą nimi na przykład informacje publikowane na stronie internetowej przedsiębiorcy).

Art. 15 ust. 5 i 6 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi, art. 71 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

6. Czy po otrzymaniu zawiadomienia UOKiK zawsze podejmuje działanie?
Nie, samo zawiadomienie nie zobowiązuje Urzędu do podjęcia formalnych działań. UOKiK ma natomiast obowiązek odpowiedzieć na zawiadomienie i musi przekazać zawiadamiającemu informację o sposobie rozpatrzenia tego zawiadomienia wraz z uzasadnieniem.

Art. 15 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

7. Jeśli UOKiK nie podejmuje działań czy następuje wówczas odpowiedź do zawiadamiającego? W jakim terminie?
Tak, nawet w przypadku niepodjęcia działań UOKiK przekazuje zgłaszającemu pisemną informację o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia wraz z uzasadnieniem.

Termin udzielenia odpowiedzi jest uzależniony od charakteru danej sprawy oraz okoliczności jej towarzyszących. Niemniej informacja powinna zostać przekazana bez zbędnej zwłoki, przy czym nie później niż w ciągu miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy. Termin ten może zostać wydłużony.

Art. 15 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego)

8. Czy zgłaszający zawiadomienie jest stroną postępowania i jest na bieżąco informowany o jego przebiegu?
Nie, stroną postępowania jest podmiot, wobec którego zostało wszczęte postępowanie w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową.

Zgłaszający otrzymuje informację na temat sposobu rozpatrzenia zawiadomienia, natomiast nie jest na bieżąco informowany o przebiegu postępowania.

Art. 15 ust. 4 oraz 17 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

9. Czy Prezes UOKiK może wezwać przedsiębiorcę składającego zawiadomienie do złożenia wyjaśnień?
Tak, Prezes UOKiK może zwrócić się do przedsiębiorcy o uzupełnienie treści zawiadomienia,
a przedsiębiorca może na tę prośbę nie odpowiedzieć.

Jednak brak uzupełnienia może spowodować, że Prezes UOKiK nie zdecyduje się na wszczęcie postępowania, uznając, że udostępnione informacje nie są wystarczające i stosowanie praktyki nie zostało uprawdopodobnione.

10. W jakim czasie można złożyć zawiadomienie?
Zawiadomienie można złożyć w dowolnym momencie. Należy jednak pamiętać, że nie wszczyna się postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, jeżeli upłynęły 2 lata od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania.

Art. 38 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

11. W jaki sposób należy złożyć zawiadomienie? Czy można to zrobić w formie e-mailowej?
Zawiadomienie powinno się zgłaszać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Zawiadomienie można kierować:

  • pisemnie na adres:

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Departament Przewagi Kontraktowej
plac Powstańców Warszawy 1
00-950 Warszawa

  • za pomocą systemu ePUAP (adres ePUAP: /UOKiK/SkrytkaESP)

Do zawiadomienia należy dołączyć wszelkie dokumenty, które mogą stanowić dowód w sprawie, np. umowy, korespondencję, w tym e-maile, itp. Co ważne, złożenie zawiadomienia nie oznacza, że Prezes UOKiK automatycznie zdecyduje o wszczęciu postępowania.

Sygnały o nieprawidłowościach można natomiast składać w dowolnej formie, w tym na adres: przewaga@uokik.gov.pl lub korzystając ze specjalnego formularza.

Art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

12. W zawiadomieniu powinno znaleźć się „uprawdopodobnienie naruszenia przepisów ustawy”. Co to oznacza?
W zawiadomieniu należy zawrzeć wszelkie informacje znane zawiadamiającemu, mające znaczenie dla wstępnej oceny sprawy. O uprawdopodobnieniu naruszenia ustawy można mówić wówczas, gdy przedstawione w zawiadomieniu informacje świadczą, że mogło dojść do stosowania praktyki.

Uprawdopodobnienie pojmowane jest jako środek zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, niedający pewności, a dający wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Nie jest ono równoznaczne z jego pełnym udowodnieniem.

Art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

13. Czy dołączone do zawiadomienia dokumenty muszą spełniać jakieś wymogi formalne, np. czy powinny to być tylko oryginały?
Dokumenty załączane do zawiadomienia mogą mieć dowolną formę.

Inaczej wygląda to w przypadku dokumentów przedstawianych w toku postępowania wyjaśniającego lub właściwego – tu muszą być przedstawione oryginały lub kopie poświadczone za zgodność z oryginałem.

14. Czy można dołączyć dokumenty do zawiadomienia na późniejszym etapie?

Tak, zawiadomienie można uzupełniać na dowolnym etapie. Jeżeli wystąpią braki, najpewniej UOKiK zwróci się do przedsiębiorcy o ich uzupełnienie.