Zgłoś nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej w czasie występowania COVID-19 (produkty rolne i spożywcze)

Jak zgłosić zawiadomienie?

01. Do jakiej instytucji należy złożyć zawiadomienie w sprawie podejrzenia nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej?
Pisemne zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową należy zgłosić do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Sprawy będą rozpatrywane przez Delegaturę UOKiK w Bydgoszczy (Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz).

Zawiadomienie można złożyć również poprzez Elektroniczną Platformę Usług Administracji Publicznej (ePUAP).

Art. 11 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

02. Co powinno zawierać takie zawiadomienie?
Zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową musi zawierać:

  1. wskazanie podejrzanego przedsiębiorcy (nazwa, adres albo siedziba);
  2. opis stanu faktycznego będącego podstawą zawiadomienia;
  3. uprawdopodobnienie naruszenia przepisów ustawy;
  4. dane identyfikujące zgłaszającego zawiadomienie (nazwa, adres).

Do zawiadomienia należy dołączyć wszelkie dokumenty, które mogą stanowić dowód naruszenia przepisów.

Art. 11. ust. 2 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

03. Kto może złożyć zawiadomienie w tej sprawie?
Pisemne zawiadomienie może złożyć każdy kto posiada informacje o stosowaniu wobec przedsiębiorców dostarczających bądź nabywających produkty rolno-spożywcze praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową.

Art. 11 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

04. Czy ujawniana jest tożsamość przedsiębiorcy składającego zawiadomienie?
Dane zgłaszającego zawiadomienie oraz treść zawiadomienia nie podlegają ujawnieniu na żadnym etapie postępowania. Zawiadomienie nie podlega włączeniu do akt prowadzonego postępowania, a podejrzany przedsiębiorca ma prawo wglądu wyłącznie do akt prowadzonego przeciwko niemu postępowania. Zatem tożsamość zawiadamiającego nigdy nie jest ujawniana.

Należy jednak mieć na uwadze, że stwierdzenie stosowania tego rodzaju praktyk wymaga oceny relacji dwustronnych podejrzanego przedsiębiorcy oraz jego kontrahentów. Oznacza to, że w ewentualnej decyzji wydanej w sprawie będzie wskazany krąg podmiotów, wobec których doszło do stosowania zakazanych praktyk, a wśród nich może znajdować się również podmiot zawiadamiający. Co kluczowe, jego tożsamość może być ujawniona jako tożsamość przedsiębiorcy poszkodowanego, a nie zawiadamiającego.

Art. 11 ust 5 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

05. Jak będą chronione dane zawiadamiającego na etapie prowadzonego postępowania?
Postępowanie w sprawach praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową wszczyna się z urzędu, co daje ochronę danych składającego zawiadomienie.

Z uwagi jednak na sposób konstrukcji tych praktyk, ocena UOKiK oparta będzie na analizie dwustronnych relacji podejrzanego przedsiębiorcy. Oznacza to, że zawiadamiający może zostać objęty prowadzonym postępowaniem i jego relacje z podejrzanym również będą przedmiotem analizy, choć nie będzie w postępowaniu identyfikowany jako ten, który złożył zawiadomienie, może być jednym z przedsiębiorców, którego relacje z podmiotem naruszającym ustawę będą podlegały analizie w toku postępowania.

Co ważne, pracownicy UOKiK są obowiązani do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa oraz innych informacji chronionych na podstawie odrębnych przepisów, o których powzięli wiadomość w toku postępowania. Obowiązek ten obejmuje nie tylko informacje stanowiące materiał dowodowy konkretnego postępowania, lecz także wszelkie uzyskane dane niezależnie od tego, czy umożliwią one wszczęcie postępowania, czy też nie. Bez znaczenia pozostaje tu w jakim trybie informacje te zostały udostępnione Urzędowi (np. przekazane przez przedsiębiorcę w formie zawiadomienia na żądanie lub prośbę UOKiK, czy też w toku kontroli).

Należy jednak mieć na uwadze, że obowiązku ochrony tajemnicy nie stosuje się do informacji:

  • powszechnie dostępnych,
  • o wszczęciu postępowania,
  • o wydaniu decyzji kończących postępowanie i ich

Za informacje powszechnie dostępne uznaje się przy tym te, co do których przedsiębiorca nie podjął niezbędnych działań w celu zachowania ich poufności (będą nimi na przykład informacje publikowane na stronie internetowej przedsiębiorcy).

Art. 11 ust. 5 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej
w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

Art. 71 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

06. Czy po otrzymaniu zawiadomienia UOKiK zawsze podejmuje działanie?
Nie, samo zawiadomienie nie zobowiązuje Urzędu do podjęcia formalnych działań. UOKiK ma natomiast obowiązek odpowiedzieć na zawiadomienie i musi przekazać zawiadamiającemu informację o sposobie rozpatrzenia tego zawiadomienia wraz z uzasadnieniem.

Art. 11 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

07. Jeśli UOKiK nie podejmuje działań czy następuje wówczas odpowiedź do zawiadamiającego? W jakim terminie?
Tak, nawet w przypadku nie podjęcia działań UOKiK przekazuje zgłaszającemu pisemną informację o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia wraz z uzasadnieniem.

Termin udzielenia odpowiedzi jest uzależniony od charakteru danej sprawy oraz okoliczności jej towarzyszących. Niemniej informacja powinna być przekazana bez zbędnej zwłoki, przy czym nie później niż w ciągu miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy. Termin ten może zostać wydłużony.

Art. 11 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (art. 35 Kodeksu postępowania cywilnego)

08. Czy zgłaszający zawiadomienie jest stroną postępowania i jest na bieżąco informowany o jego przebiegu?
Nie, stroną postępowania jest przedsiębiorca, wobec którego zostało wszczęte postępowanie w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową.

Zgłaszający otrzymuje informację na temat sposobu rozpatrzenia zawiadomienia, natomiast nie jest na bieżąco informowany o przebiegu postępowania.

Art. 11 ust. 4, art. 13 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

9. Czy UOKiK może wezwać przedsiębiorcę składającego zawiadomienie do złożenia wyjaśnień? Czy może on odmówić ich złożenia?
Tak, UOKiK może wezwać przedsiębiorcę do uzupełnienia treści zawiadomienia, a przedsiębiorca może na to nie odpowiedzieć.

Jednak brak uzupełnienia może spowodować, że UOKiK nie zdecyduje się na wszczęcie postępowania, uznając, że udostępnione informacje nie są wystarczające i stosowanie praktyki nie zostało uprawdopodobnione.

10. W jakim czasie można złożyć zawiadomienie?
Zawiadomienie można złożyć w dowolnym momencie. Należy jednak pamiętać, że nie wszczyna się postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, jeżeli upłynęły 2 lata od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania.

Art. 32 pkt. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

11. W jaki sposób należy złożyć zawiadomienie? Czy można to zrobić w formie e‑mailowej?
Formalne zawiadomienie powinno mieć formę pisemną. Należy dołączyć do niego wszelkie dokumenty, które mogą stanowić dowód w sprawie, np. umowy, korespondencję, w tym e‑maile, itp.

Sygnały o nieprawidłowościach można natomiast składać w dowolnej formie, w tym na adres przewaga@uokik.gov.pl.

Co ważne, złożenie zawiadomienia nie oznacza, że UOKiK automatycznie zdecyduje o wszczęciu postępowania.

Art. 11 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

12. W zawiadomieniu powinno znaleźć się „uprawdopodobnienie naruszenia przepisów ustawy”. Co to oznacza?
W zawiadomieniu należy zawrzeć wszelkie informacje znane zawiadamiającemu, mające znaczenie dla wstępnej oceny sprawy. O uprawdopodobnieniu naruszenia ustawy można mówić wówczas, gdy przedstawione w zawiadomieniu informacje w ocenie Prezesa UOKiK świadczą, że mogło dojść do stosowania praktyki.

Uprawdopodobnienie pojmowane jest jako środek zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, niedający pewności, a dający wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Nie jest to równoznaczne z jego pełnym udowodnieniem. Wystarczają także dowody pośrednie i domniemania faktyczne, czyli wyciąganie logicznych wniosków o faktach na podstawie innych ustalonych faktów.

13. Czy dołączone do zawiadomienia dokumenty muszą spełniać jakieś wymogi formalne, np. czy powinny to być tylko oryginały?
Dokumenty załączane do zawiadomienia mogą mieć dowolną formę.

Inaczej wygląda to w przypadku dokumentów przedstawianych w toku postępowania wyjaśniającego lub właściwego – tu muszą być przedstawione oryginały lub kopie poświadczone za zgodność z oryginałem.

14. Czy można dołączyć dokumenty do zawiadomienia na późniejszym etapie?
Tak, zawiadomienie można uzupełniać na dowolnym etapie. Jeżeli wystąpią braki, najpewniej UOKiK zwróci się do przedsiębiorcy o ich uzupełnienie.

Do pobrania

Zebrane pytania i odpowiedzi (format: .pdf, rozmiar: 561 KB)